تبلیغات
ترجمه مقاله و پروژه های دانشجویی - فرارهای مالیاتی در ایران و جستجوی علل و آثار و تخمین میزان آن بخش (1)

ترجمه مقاله و پروژه های دانشجویی

ترجمه تخصصی انگلیسی به فارسی مقاله و متن, در رشته های مدیریت, اقتصاد و حسابداری

نویسنده : sinister
تاریخ : پنجشنبه 23 آذر 1396 02:57 ق.ظ


چكیده
هدف اصلی این مقاله برآورد میزان فرار مالیاتی در اقتصاد ایران است. برای رسیدن به این منظور از روش
علل چندگانه و آثار چندگانه و دادههای دوره 1349تا 1386استفاده شده است. نتایج حاصل از برآورد
الگو نشان داد که شاخص فرار مالیاتی در ایران طی دوره مورد بررسی فراز و نشیبهایی دارد و این روند
در کل افزایشی بوده است. همچنین نتایج برآورد الگوی برگزیده نشان داد که بار مالیاتی، اندازه دولت،
درآمد مصرف کننده، نرخ تورم و نرخ بیكاری از جمله عوامل مهم اثرگذار بر گسترش فرار مالیاتی در ایران
طی دوره مورد بررسی بوده است. در این میان، اندازه دولت، بار مالیاتی و درآمد مصرف کننده به ترتیب
بیشترین تاثیر را در گسترش این پدیده در ایران داشته اند.

واژههای کلیدی: فرار مالیاتی، علل، آثار، ایران، روش علل چندگانه و آثار چندگانه


1 -مقدمه
فرار مالیاتی و اجتناب از پرداخت مالیات دو پدیدهای هستند که احتماالً قدمت آنها به خود پدیده
مالیاتستانی بر می گردد. هر زمان و مكانی که حاکمان تصمیم به وضع مالیات گرفتهاند، افراد و
بنگاهها نیز به دنبال فرار و یا اجتناب از پرداخت آن بوده اند. این پدیده در عصر حاضر که به عصر
دیجیتال نیز معروف است، رو به گسترش بوده و فرصتهای این واحدها بیشتر شده و در عین حال
امكان شناسایی آنها نیز مشكلتر گردیده است.
دالیل متفاوت زیادی برای تشریح فرار مالیاتی وجود دارد که به صورت نظری و تجربی مورد
تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. بر این اساس مطالعات مربوط به فرار مالیاتی را می توان در سه
قسمت عوامل موثر, آثار و محاسبه میزان دسته بندی کرد.
همچنانكه مالحظه می شود، هرچند مطالعات زیادی در سطح استانها و کل کشور درباره عوامل
موثر بر فرار مالیاتی انجام شده است، اما درباره آثار فرار مالیاتی و محاسبه میزان آن مطالعات اندکی
 وجود دارد
. صادقی و شكیبایی (1380)از منطق فازی استفاده کرده و میزان فرار مالیاتی را برای دوره
1343-78 تخمین زده اند. همچنین عبدالع میلانی و اکبرپور روشن (1391) از روش تابع تقاضای پول
استفاده کرده و میزان فرار مالیاتی در ایران را برای دوره 1370-89 محاسبه کرده اند. اما در مطالعه
 حاضر، از روش علل چندگانه- شاخص های چند گانه استفاده شده و میزان فرار مالیاتی در یک بازه
زمانی طوالنی تر محاسبه شده است. از مزایای این روش این است که متغیر پنهانی فرار مالیاتی را
براساس عوامل موثر و آثار آن تخمین می زند، درحالی که در منطق فازی تنها یک سری عوامل 
ذهنی در نظر گرفته شده و فقط میزان فرار مالیاتی براساس قواعد منطق فازی برآورد می شود.
همچنین روش تابع تقاضای پول مقدار دقیقی برای برآورد میزان فرار مالیاتی ارایه نخواهد داد.
این مقاله در پنج قسمت تنظیم شده است: در قسمت دوم، در ابتدا مروری بر مفهوم فرار مالیاتی
صورت گرفته و سپس مهمترین دالیل فرار مالیاتی و آثار اقتصادی آن تشریح شده است و سرانجام به
روش های اندازه گیری و برآورد میزان فرار مالیاتی اشاره میشود. در قسمت سوم، نتایج حاصل از
برآورد میزان فرار مالیاتی در ایران ارایه شده و با نتایج سایر مطالعات مقایسه شده است. بخش آخر نیز
به جمع بندی و ارایه پیشنهاد اختصاص داده شده است.


2 -فرار مالیاتی
: مفهوم، علل، آثار و روش اندازه گیری 1
2-1 -تعریف فرار مالیاتی
برای فرار مالیاتی تعاریف متعددی در متون ارایه شده است. در ادامه، یک تعریف عمومی ارایه می
2 شود
. فرار مالیاتی در حالت کلی اشاره به انجام اقدامات غیرقانونی از قبیل حساب سازی، عدم ارائه
دفاتر رسمی، انجام فعالیتهای اقتصادی زیرزمینی و... به منظور فرار از پرداخت مالیات دارد. در این
راستا و برای رسیدن به این هدف، درآمدی که مشمول پرداخت مالیات میشود، سودی که به آن
مالیات تعلق میگیرد، میزان یا منبع درآمدها مخفی میگردد و یا اقداماتی که سبب تخفیف مالیاتی
میگردند، به طور کلی باالتر از میزان واقعی بیان میشوند.

2-2 -عوامل موثر بر فرار مالیاتی (علل)
به منظور توسعه روشها و ابزارهای مقابله با فرار مالیاتی و اجتناب از پرداخت مالیات، ابتدا باید درک
روشنی از دالیل متفاوت بروز آنها داشت. دلایل بسیاری در این زمینه عنوان میشود که در این
قسمت به برخی از مهمترین آنها اشاره میشود. این دالیل و عوامل را می توان به دو دسته کلی
عوامل نهادی و عوامل اقتصادی تقسیم کرد.
هنجارها و کنش های اجتماعی، عدالت مالیاتی، فساد ماموران مالیاتی، عدم گسترش فرهنگ
مالیاتی در جامعه، عدم مبادله اطالعات کامل، نبود سیستم نظارت و پیگیری در اخذ مالیات، عدم 
ستقبال از تسلیم اظهارنامههای مالیاتی و ضعیف بودن ضمانتهای اجرایی در این مورد، تاخیر در
وصول مالیات، مشكالت مربوط به تشخیص علی الراس مالیات، قوانین پیچیده و متعدد، عدم شناسایی
مودیان و مستند نبودن میزان درآمد آنها، وجود معافیتهای وسیع و متنوع و... برخی از عوامل نهادی
می باشند. در مطالعات متعددی فقدان فرهنگ مالیاتی و آموزش در سطوح مختلف به عنوان علل مهم
فرار مالیاتی ذکر شده است. در این راستا، ریچاردسون 2008 در بررسی رابطه بین ابعاد فرهنگی-
ملی و فرار مالیاتی نتیجه گرفت که سطح پایین تر فرهنگ مالیاتی منجر به سطوح باالتر فرار مالیاتی
می شود. کاسیپیالیی و همكاران 2003 در بررسی نقش آموزش در اجتناب از پرداخت مالیات نشان
دادند که رابطه نزدیكی بین آموزش در سطوح مختلف تحصیلی و پذیرش مالیات و پرداخت به موقع
آن وجود دارد.

همچنین نرخ مالیات و بار مالیاتی، درآمد مالیات دهندگان، نرخ های تورم و بیكاری، آزادسازی
9 تجاری، اندازه دولت و .... برخی متغیرهای اقتصادی هستند که در فرار مالیاتی نقش دارند
. بدون
شک رواج و گسترش فرار مالیاتی در هر کشوری تابعی از شرایط اقتصادی است و این شرایط بستگی
به ساختار هر کشور دارد. در ادامه به طور خالصه به مهمترین عوامل اقتصادی موثر بر فرار مالیاتی
اشاره می گردد. این متغیرها، متغیرهایی هستند که در بخش تجربی از آنها استفاده شده و براساس
یافته های مقاله از اهمیت بالاتری نسبت به سایر متغیرها برخوردار بوده اند.


- بار مالیاتی
2 نرخ های مالیات باال و بار مالیاتی
از مهمترین علل فرار مالیاتی محسوب می شوند. نرخ مالیات
بیشتر منجر به یک افزایش قوی در سرمایه گذاری های اجتماعی شده و فرار مالیاتی را افزایش خواهد
داد (بایر و سوتر، 2008.)همچنین بار مالیاتی بیشتر منجر به افزایش فعالیت در بخش اقتصاد زیرزمینی
می شود که به نوبه خود فرار مالیاتی را افزایش خواهد داد. فرض معمول این است که افزایش در بار
مالیاتی یک گرایش قوی را برای نیروی کار به سمت اقتصاد زیرزمینی ایجاد می کند. کبوال و
سعادتمند (2005) در یک مطالعه تجربی، به بررسی رابطه بین نرخ مالیات بر درآمد و فرار مالیاتی طی
دوره 1969-1967در آمریكا پرداختند. این محققان به این نتیجه رسیدند که نرخ باالی مالیات بر
درآمد منجر به افزایش بیشتر فرار مالیاتی می شود. در مطالعه دیگری، به منظور بررسی رابطه بین
تكانه های مالیاتی و فرار مالیاتی، بوساتو و همكاران (2010) نشان دادند که افزایش نرخ مالیات بر
شرکت ها، کارگزاران اقتصادی را به سمت فرار مالیاتی سوق می دهد. در مطالعه ای دیگر، صامتی و
همكاران(1388) به منظور اندازه گیری میزان اقتصاد زیرزمینی ایران طی سال های 1965-2005 با
استفاده از روش علل چندگانه- شاخص های چند گانه، به بررسی ارتباط بین اقتصاد زیرزمینی و بار
مالیاتی پرداختند و نتیجه گرفتند که رابطه مثبتی بین بار مالیاتی و اقتصاد زیرزمینی و فرار مالیاتی
وجود دارد.


- اندازه دولت
در بسیاری از مطالعات، اندازه دولت و شدت قوانین و مقررات از علل اصلی گرایش به اقتصاد
زیرزمینی و اقتصاد سایه ای ذکر شده است. افزایش در شدت مقررات، عامل مهمی در ایجاد انگیزه
افراد برای ورود به اقتصاد غیررسمی بوده و منجر به افزایش فرار مالیاتی می شود)اشنایدر و
سواسان(2007)این دو محقق نشان دادند که افزایش در شدت مقررات، عامل مهمی در ایجاد انگیزه
در افراد برای ورود به اقتصاد غیررسمی و بنابراین افزایش فرار مالیاتی در ترکیه و کشورهای همسایه
بوده است. نتایج مشابهی در مطالعه صامتی و همكاران (1388) و نیز دل آنو و همكاران (2003) به
چشم می خورد. 

- درآمد مالیات دهندگان
یكی دیگر از علل فرار مالیاتی، درآمد مالیات دهندگان است. تشخیص وجود رابطه منفی و یا مثبت
بین درآمد و فرار مالیاتی یک مساله تجربی است. امبایی(2007)به بررسی رابطه بین درآمد مالیات
دهندگان و فرار مالیاتی در آفریقای جنوبی پرداخت. وی نشان داد که رابطه بین درآمد و فرار مالیاتی،
مثبت است. فیشلو و فریدمن (1994) به این نتیجه رسیدند که ارتباط منفی بین تكانه های درآمد و
فرار مالیاتی وجود دارد. در مطالعه دیگری، کرانی و نورزاد (1986)رابطه بین احتمال تشخیص، میزان
مجازات و سهم دستمزد از درآمد طی سالهای (1948-1971) برای ایاالت متحده را بررسی کردند. نتایج
این تحقیق نشان داد که فرار مالیاتی با افزایش نرخ مالیات افزایش می یابد، اما از طریق افزایش
احتمال تشخیص، افزایش نرخ مجازات و افزایش سهم دستمزد از درآمد، فرار مالیاتی کاهش می یابد.
بنابراین هرچند درآمد مالیات دهندگان یكی از علل مهم تاثیرگذار بر فرار مالیاتی است، ولی وجود یک
رابطه منفی و یا مثبت بین درآمد مالیات دهنده و فرار مالیاتی را باید به صورت تجربی تعیین کرد. 


- بیكاری
در قرن حاضر یكی از بزرگترین مشكالت اقتصادی جوامع بیكاری است. در کشورهای جهان
سوم، بیكاری می تواند خطرات بسیاری را متوجه جامعه و اقتصاد نماید. بیكاری نیز یكی دیگر از علل
فرار مالیاتی است که اثر قابل توجهی بر فرار مالیاتی دارد. رشد بیكاری، انگیزه فعالیت در حوزه های
غیرقانونی را افزایش می دهد و به افزایش حجم اقتصاد زیرزمینی کمک می کند که به نوبه خود به
فرار مالیاتی باال منجر خواهد شد. دل آنو و همكاران (2004) نشان دادند که بیكاری یكی از علل
اقتصاد سایه ای در فرانسه، اسپانیا و یونان است. نتیجه مشابهی برای ایران توسط صامتی و همكاران
(1388) به دست آمده است. در مطالعه دیگری، دل آنو و همكاران (2007) نشان دادند که رابطه
مثبتی بین بیكاری و اقتصاد سایه ای در اقتصاد کشور پرتغال وجود دارد. این محققان متذکر شدند که
فعالیت در اقتصاد زیرزمینی و اقتصاد سایه ای به فرار مالیاتی باال منجر می شود.
- تورم
رشد سطح عمومی قیمت کاالهای مصرفی اثر قابل توجهی بر افزایش فرار مالیاتی دارد. با افزایش
سطح عمومی قیمتها، بسیاری از خانوارها زیر خط فقر قرار می گیرند. فقر و ناتوانی در تامین حداقل
درآمد، انگیزه ورود به اقتصاد زیرزمینی را افزایش می دهد که خود منجر به فرار مالیاتی بیشتر می
شود. در این زمینه، کرانی و نورزاد (1986) در بررسی اثر تورم بر فرار مالیاتی برای اقتصاد ایاالت
متحده، نشان دادند که نرخ تورم تاثیر مثبتی بر فرار مالیاتی داشته است.
- آزادسازی تجاری
محدودیت های تجاری و باز بودن اقتصاد، عامل دیگری است که اثر مهمی بر فرار مالیاتی دارد.
افزایش محدودیت های تجاری باعث گسترش اقتصاد زیرزمینی می شود. اعمال محدودیت های
تجاری منجر به این می شود که واردات و صادرات به صورت غیر قانونی و قاچاق انجام گیرد و باعث
افزایش فرار مالیاتی شود. همچنین با کاهش محدودیت های تجاری از قبیل سهمیه بندیها، تعرفه
های باال و ... می توان حجم فعالیتهای قاچاق کاال را کاهش داد. در کشورهای در حال توسعه، عالوه
بر محدودیتهای تعرفه ای، از سیاست های غیر تعرفه ای نیز استفاده می شود. سیاست های غیر تعرفه
ای شامل ممنوعیت واردات یا صادرات برخی از اقالم به طور کلی یا موقت، قطع یا محدود ساختن
ابطه تجاری با کشورهای خاص، سهمیه بندی مقدار واردات یا صادرات تعدادی از کاالها و ... است.
بنابراین یک راه مقابله با گسترش اقتصاد زیرزمینی، کاهش محدودیت های قانونی بوده و کاهش
تجارت غیر قانونی منوط به آزاد سازی تجاری است که به نوبه خود باعث کاهش فرار مالیاتی خواهد
شد )اشرف زاده و مهرگان،(1379) صامتی و همكاران (1388) به این نتیجه رسیدند که یک رابطه
منفی بین باز بودن تجارت و اقتصاد زیرزمینی در ایران وجود دارد.


2-3 -آثار فرار مالیاتی
فرار مالیاتی آثار سویی بر اقتصاد می گذارد که می توان به تاثیر آن بر رشد اقتصادی، توزیع درآمد،
پس انداز بخش خصوصی، سرمایه گذاری بخش دولتی و ... اشاره کرد. در ادامه آثار فرار مالیاتی بر
نرخ رشد تولید ناخالص داخلی و نابرابری درآمد بررسی می شود.
-نرخ رشد تولید ناخالص داخلی
فرار مالیاتی اثرات مبهمی بر رشد اقتصادی دارد. فرار مالیاتی درآمد دولت را کاهش می دهد. در
نتیجه، دولت در تخصیص سرمایه گذاری های الزم، با کمبود مواجه خواهد شد. در چنین حالتی، فرار
مالیاتی اثر منفی بر اقتصاد خواهد داشت. در مقابل، فرار مالیاتی ممكن است پس اندازهای شخصی و
به نوبه خود سرمایه گذاری های خصوصی را افزایش دهد. در این صورت، فرار مالیاتی بر رشد
اقتصادی اثر مثبت خواهد داشت )دل آنو و همكاران (2004) روشن است که هیچ توافقی در تاثیر فرار
مالیاتی بر تولید ناخالص داخلی وجود ندارد.
-نابرابری درآمد
افزایش فرار مالیاتی می تواند از طریق افزایش سرمایه گذاری و افزایش سطح تولید، منجر به
افزایش درآمد عمومی و بنابراین بهبود در وضعیت توزیع درآمد شود. همچنین این امكان وجود دارد که
فرار مالیاتی، باعث نارسایی در توزیع عادالنه درآمد و انباشت ثروت برای گروه های خاص شده و در
نتیجه منجر به افزایش تنش های سیاسی و اجتماعی شود. بنابراین تعیین ارتباط بین فرار مالیاتی و
توزیع عادالنه درآمد نیز یک مساله تجربی است.
به طور کلی می توان گفت که فرار مالیاتی موجب کاهش درآمدهای مالیاتی دولت و اخالل در
بودجهبندی شده و مانعی برای دستیابی به اهداف دولت است. این مسئله، مدیریت برنامههای
اجتماعی، اقتصادی و... کشور را با مشكل تامین مالی مواجه کرده و در نهایت کاهش رفاه عمومی را
در پی خواهد داشت. فرار مالیاتی میتواند رقابت عوامل اقتصادی را به نفع آنهایی که مالیات نپرداخته
اند تغییر داده و از این بابت شكاف بین گروههای مختلف درآمدی را بیشتر کرده و وضعیت توزیع درآمد را بدتر کند.


2-4 -اندازه گیری میزان فرار مالیاتی
9 نظر به اینكه متغیر فرار مالیاتی یک متغیر پنهانی
است و به صورت مستقیم قابل اندازه گیری نیست،
در متون اقتصادی، شاخص ها و روش های متفاوتی برای اندازه گیری آن پیشنهاد شده است. در
، شكاف مالیاتی 2 برخی از مطالعات، از متغیر جانشین
3 و بار مالیاتی 4
استفاده شده است. در برخی از
مطالعات دیگر نیز از روش منطق فازی و تخمین تابع تقاضای پول استفاده شده است. رایج ترین روش
برای اندازه گیری میزان متغیرهای پنهان از جمله فرار مالیاتی روش مستقیم و روش غیر مستقیم
است. روش مستقیم شامل روش پرسشنامه ای است. روش غیر مستقیم نیز با استفاده از آمار و داده
های کالن اقتصادی، به اندازه گیری میزان متغیر پنهان می پردازد. برخی از روش های اندازه گیری
غیرمستقیم عبارتند از: برآورد اختالف بین آمارهای مالیاتی و اقالم درآمد ملی، برآورد اختالف بین
درآمد و هزینه خانوار، برآورد حجم اسكناس های درشت، محاسبه نسبت نقد، برآورد حجم نقل و
انتقاالت و روش علل چندگانه- آثار چندگانه.
برخی از رایج ترین روش ها برای اندازه گیری فرار مالیاتی مانند روش اندازه گیری مستقیم،
1 و روش حجم معامالت1 روش تقاضای پول
دارای نقاط ضعفی هستند. برای نمونه، درباره نتایج
حاصل از روش اندازه گیری مستقیم - بر اساس نظرسنجی ها و پاسخ مصاحبه شوندگان – نقدهای
زیادی وجود دارد. اشنایدر و انست (2000) اشنایدر (2002) و ولیتین(2008) معتقدند که ضعف اصلی
این روش، از پاسخ مصاحبه شوندگان ناشی می شود. مصاحبه شوندگان از اعالم اطالعات واقعی همراه
با جزئیات اجتناب می کنند. بنابراین اندازه گیری با استفاده از اطالعات ارائه شده توسط مصاحبه
شوندگان غیر قابل اعتماد و کمتر از میزان واقعی است.

1 . Latent Variable
2 . Proxy Variable
4 -از آنجا که عوامل بسیاری بر روی شكاف مالیاتی تاثیر میگذارند، لذا باید در استفاده از این شاخص احتیاط کرد.
3 -در مطالعه سید نورانی )9433 )از این شاخص استفاده شده است.
5 . The Currency Demand Approach
6 . The Transactions Method


از دیگر روش های رایج مورد استفاده برای اندازه گیری اندازه اقتصاد زیرزمینی، اقتصاد غیر
9 رسمی و فرار مالیاتی، روش تقاضای پول
است. براساس این روش که برای اولین بار توسط کاگان
)9113 )ارائه شد نسبت M2/C نشان دهنده میزان فرار مالیاتی است. کاگان سه فرض اصلی زیر
را برای استفاده از این روش در نظر گرفت:
الف( تمامی معامالت گزارش نشده به شكل پول نقد است.
ب( نسبت پول نقد به سپرده های دیداری در طول زمان ثابت است.
ج( سرعت گردش درآمدی پول در بخش های رسمی و غیر رسمی یكسان است.
کاگان فرض کرده است که تمام معامالت در اقتصاد غیر رسمی به صورت نقدی انجام می شود،
در صورتی که تنها بخشی از معامالت در اقتصاد پنهان و اقتصاد غیر رسمی به صورت نقدی انجام می
شود. برای مثال در نروژ در سال 9132 ،تنها 32 درصد از معامالت زیرزمینی به صورت نقدی پرداخت
شده است. بنابراین میزان متغیر پنهان با این روش کمتر از حد واقعی، تخمین زده خواهد شد. ضعف
دیگر این روش، فرض یكسان بودن سرعت گردش پول در اقتصاد رسمی و غیر رسمی است. این
فرض برای هر دو نوع اقتصاد نامعتبر است، چرا که برآورد سرعت گردش پول در اقتصاد غیر رسمی
بسیار مشكل است. هیل و کبیر (1996) در نقد این روش تاکید کرده اند که برآورد سرعت پول در بخش پنهان بسیار مشكل است. بدون هیچ گونه آگاهی در مورد سرعت گردش پول در اقتصاد غیر رسمی نمی توان فرض تساوی سرعت گردش پول
در هر دو بخش را پذیرفت.

دیگر روش متداول برای اندازه گیری میزان فرار مالیاتی روش حجم معامالت
 انجام شده است
که توسط فیج (1979) ارائه شده است. برای استفاده از این روش فیج فرضهایی را در نظر گرفته
است. اساسی ترین فرض این است که در سال پایه هیچ گونه فعالیتی در اقتصاد غیر رسمی صورت
نمی گیرد و فرار مالیاتی وجود ندارد. نقطه ضعف اصلی این روش از دیدگاه پایل(1989) و فروردا
(2010) در نظر گرفتن یک سال پایه بدون اقتصاد زیرزمینی و فرارمالیاتی است.

1 .The Currency Demand Approach
2 . The Transactions Method
سه شنبه 23 مرداد 1397 10:37 ق.ظ

Amazing quite a lot of terrific knowledge!
cheapest generic viagra uk cheap online pharmacy uk buy cheap viagra online without prescription age to buy viagra viagra buy viagra viagra pharmacy sildenafil to buy generic viagra uk viagra cheap online uk buy viagra overnight shipping
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:02 ق.ظ

Really all kinds of beneficial data.
cialis without a doctor's prescription cialis 30 day trial coupon how to buy cialis online usa generic cialis levitra buy cialis online nz buy name brand cialis on line cialis dosage recommendations cialis canada cost of cialis per pill cialis italia gratis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر